Rijbewijscategorieën in Nederland

Rijbewijscategorieën in Nederland – welke heeft u nodig?

Er zijn tegenwoordig veel verschillende motorrijtuigen op de weg. Niet met elk rijbewijs mag u elk motorrijtuig besturen, dus er zijn ook veel verschillende rijbewijscategorieën. Maar welke rijbewijscategorieën zijn er en wat zijn de verschillen? In dit artikel hebben we het allemaal voor u op een rijtje gezet.

Rijbewijscategorie B – Personenauto

In Nederland komt rijbewijscategorie B het meeste voor. Met dit rijbewijs mag u een personenauto besturen met een maximaal gewicht (ledig gewicht en laadvermogen) van 3.500 kg en maximaal 8 passagiers, zonder de bestuurder mee te rekenen. Kleine busjes of bestelauto’s mogen hierdoor ook bestuurd worden met deze categorie. Met rijbewijscategorie B mag u ook lichte aanhangwagens trekken tot 750 kg, of zwaardere aanhangers, zolang het totale gewicht van auto en aanhanger samen (ook weer het ledig gewicht en het laadvermogen samen) niet boven de 3.500 kg uitkomt.

Voor dit rijbewijs is er ook een uitbreiding mogelijk, rijbewijscategorie B+ (code 96). Hiermee mag u een auto en aanhanger besturen met een gezamenlijk gewicht (ledig gewicht en laadvermogen) tot 4.250 kg. Dit is een soort tussenstap tussen alleen het rijbewijs B, waarmee u een aanhanger van 750 kg of een totaal gewicht van 3.500 kg mag rijden en een rijbewijs BE, waarmee u een aanhanger met een hoger gewicht mag trekken. Voor het behalen van de code is een aanvullend examen nodig.

Beginnersrijbewijs en puntenrijbewijs

Beginnende bestuurders krijgen in Nederland automatisch het beginnersrijbewijs. De leeftijd van de persoon speelt daarbij geen rol. De leeftijd van de bestuurder kan wel aangeven hoelang dit beginnersrijbewijs geldt: bij het behalen van rijbewijscategorie AM (bromfiets/brommobiel) of categorie T (tractor) op 16-of 17-jarige leeftijd is de bestuurder 7 jaar lang beginnend bestuurder. Personen die op 17 jarige leeftijd ook categorie B (personenauto) halen, zijn vervolgens 5 jaar beginnend bestuurder. De termijn gaat in vanaf het moment dat rijbewijs categorie B is afgegeven.

Beginnende bestuurders krijgen altijd een beginnersrijbewijs. Dit is een gewoon rijbewijs, maar met een strafpuntensysteem voor zware overtredingen in het verkeer. Op de website van de Rijksoverheid vindt u meer informatie over het beginnersrijbewijs. Dat geldt voor alle bestuurders. Het beginnersrijbewijs is bedoeld om het aantal ongevallen te verminderen en om te voorkomen dat beginnende bestuurders sneller of twee keer de fout ingaan.

Naast het beginnersrijbewijs is er ook het puntenrijbewijs. Dit is niet hetzelfde, omdat dit puntenrijbewijs voor alle bestuurders in Nederland geldt; elk rijbewijs is automatisch een puntenrijbewijs. Dit puntenrijbewijs is specifiek voor het rijden onder invloed:

Wordt een bestuurder binnen 5 jaar 2 keer veroordeeld voor rijden met teveel alcohol op? En heeft die bestuurder bij de tweede veroordeling meer dan 1,3 promille alcohol in het bloed? Dan raakt diegene het rijbewijs direct kwijt. Om een nieuw rijbewijs te krijgen, moet hij of zij opnieuw rijexamen doen. Ook moet deze persoon aantonen dat hij of zij rijgeschikt is.

Wordt een bestuurder binnen 5 jaar 2 keer veroordeeld voor rijden met teveel alcohol op? En heeft die bestuurder bij de tweede veroordeling minder dan 1,3 promille alcohol in het bloed? Dan gaat er een nieuwe periode in van 5 jaar. En heeft die bestuurder weer 1 strafpunt.

Door deze regeling in de wet kan de overheid bestuurders die vaker onder invloed rijden strenger aanpakken. Het puntenrijbewijs geldt zowel voor beginnende als ervaren bestuurders.

Rijbewijscategorie BE – Auto met zware aanhanger

Met rijbewijscategorie BE mag u een personenauto of een bestelauto besturen met een aanhanger waarvan het ledig gewicht en het laadvermogen meer is dan 750 kg. Voor bestuurders die vóór 19 januari 2013 rijbewijscategorie BE hebben gehaald, geldt geen grens aan het ledig gewicht en het laadvermogen van de aanhanger. Die bestuurder mag iedere aanhanger of oplegger gebruiken. Wel moet de trekhaak van de auto het gewicht van de aanhanger en lading aankunnen. Dit heet de maximale trekhaaklast. Die maximale trekhaaklast moet groter zijn dan wat de aanhanger en de lading samen wegen. Rijbewijscategorie BE is vooral relevant voor mensen die regelmatig rijden met grote aanhangers zoals een grote caravan of een paardentrailer.

Rijbewijscategorie AM – Bromfiets en scooter

Rijbewijscategorie AM is verplicht voor iedereen die een bromfiets, snorfiets, scooter of brommobiel wil besturen. Categorie AM kunt u al vanaf 16-jarige leeftijd halen. Hiervoor moet u slagen voor een theorie-examen en u moet met goed gevolg  een praktijkexamen afleggen.

Er bestaan 2 varianten van de rijbewijs categorie AM: AM2 en AM4. Categorie AM2 is de meest bekende. U mag hiermee bromfietsen, snorfietsen, speed pedelecs, scooters, drie- en vierwielige bromfietsen zoals bromtrikes, bromquads én brommobielen besturen. Rijbewijscategorie AM4 is echter een specifiek rijbewijs, waarmee u alleen een brommobiel (of andere driewielige of vierwielige bromfietsen zoals bromtrikes en bromquads) mag besturen. Dit rijbewijs is vooral bedoeld voor personen die geen rijbewijscategorie B of A hebben. Het theorie-examen is voor deze beide varianten gelijk, maar voor categorie AM4 wordt het praktijkexamen gedaan in een brommobiel.

Als u al in het bezit bent van  rijbewijscategorie A of B, krijgt u categorie AM automatisch bijgeschreven. U hoeft dan dus geen apart examen te doen voor bromfiets of scooter.

Rijbewijscategorie A – motoren

Voor wie een liefhebber is van motoren is het er rijbewijscategorie A. Dit rijbewijs in onderverdeeld in 3 categorieën:  A1, A2 en A.

Categorie A1 is bedoeld voor lichte motoren. Met deze categorie mag u vanaf 18 jaar motorrijden op motoren tot 125 cc en met een maximaal vermogen van 11 kW (15 pk). Dit betekent dat de maximale snelheid van dit type motor op 125 k/m per uur uitkomt. Om deze categorie te halen, moet u zowel een theorie-examen als twee praktijkexamens, voertuigbeheersing en verkeersdeelneming, afleggen.

Voor middelzware motoren is er rijbewijscategorie A2. Dit kunt u behalen vanaf een leeftijd van 20 jaar. Met rijbewijs A2 mag u rijden op motoren met een maximaal vermogen van 35 kW (48 pk). Ook voor A2 moet er een theorie- en een praktijkexamen worden afgelegd.

Het volledige motorrijbewijs A is bedoeld voor het besturen van alle mogelijke motoren, zonder een beperking op het vermogen of de snelheid. Dit rijbewijs kan worden gehaald vanaf 24 jaar, of al vanaf 22 jaar als u minstens 2 jaar categorie A2 hebt. Als u doorstroomt vanuit rijbewijscategorie A2, hoeft u alleen nog een praktijkexamen verkeersdeelneming te doen.

Als u al in het bezit bent van een autorijbewijscategorie B, hoeft u voor categorie A1 geen apart theorie-examen te doen. Voor rijbewijscategorie A2 en A moet u wel altijd een nieuw theorie-examen afleggen, ook als u al een andere rijbewijscategorie heeft.

Rijbewijscategorie C – vrachtauto’s

Rijbewijscategorie C is voor het besturen van vrachtauto’s. Ook dit rijbewijs is onderverdeeld in 2 categorieën.

De eerste categorie is het rijbewijs C1. Met categorie C1 mag u vrachtwagens besturen met een ledig gewicht en laadvermogen (ook wel toegestane maximum massa genoemd) tussen de 3.500 kg en 7.500 kg. Deze categorie is bijvoorbeeld nodig voor bestuurders van kleinere vrachtwagens of campers die zwaarder zijn dan 3.500 kg. Categorie C1 is te behalen vanaf de 18^de verjaardag en hiervoor moeten een theorie-examen en een praktijkexamen worden behaald. Ook moet de bestuurder al in het bezit zijn van categorie B voor reguliere auto’s. Voor het krijgen van deze categorie moet er ook een medische keuring door een CBR-gecertificeerde arts plaatsvinden. Dit kan gedaan worden door het insturen van een medische verklaring.

Voor zwaardere vrachtauto’s geldt rijbewijscategorie C. Dit is de standaard categorie voor beroepschauffeurs. De minimumleeftijd is 21 jaar en er moet een code 95, zie hieronder, worden behaald.  Ook hiervoor is een medische keuring nodig die regelmatig moet worden herhaald; vanaf het 50e jaar geldt dat deze keuring elk jaar moet worden uitgevoerd.

Rijbewijscategorie D – bus

 Rijbewijscategorie D is verplicht voor het besturen van bussen met meer dan 8 passagiersplaatsen, exclusief bestuurder. Ook hier zijn er verschillende categorieën, afhankelijk van de grootte van het voertuig en het aantal passagiers, dit zijn rijbewijscategorie D1 en D.

Met categorie D1 mogen kleine bussen bestuurd worden met maximaal 16 zitplaatsen, en de bus mag een maximale lengte van 8 meter hebben. Deze rijbewijscategorie is daarmee geschikt voor bijvoorbeeld buurtbussen of kleine touringcars. Rijbewijscategorie D1 is te behalen vanaf 21 jaar. Voor deze categorie moet u een theorie-examen en een praktijkexamen afleggen en een medische keuring ondergaan.

Rijbewijscategorie D is nodig voor grote bussen. Hiervoor geldt geen passagierslimiet of een maximale lengte van de bus. Dit is daarmee de standaard rijbewijscategorie voor beroepschauffeurs in het personenvervoer. Voor het aanvragen van rijbewijscategorie D zonder code 95 (zie hieronder) moet u minimaal 24 jaar oud zijn. Om rijbewijscategorie D met code 95 aan te vragen, moet u minimaal 18 jaar oud zijn.

Met zowel rijbewijscategorie D1 als D mag u een aanhanger achter de bus trekken met een ledig gewicht en laadvermogen van 750 kg. Als een aanhanger zwaarder dan 750 kg wilt trekken, dan heeft u hiervoor rijbewijs DE of D1E nodig.

Code 95

Code 95 is nodig voor beroepschauffeurs met rijbewijscategorie C en D om aan te tonen dat de benodigde vakkennis actueel is. Chauffeurs moeten periodiek nascholing volgen om hun rijbewijs te houden. Het halen van deze code moet elke 5 jaar worden herhaald.

Er is wel een aantal uitzonderingen voor het halen van de code. Zo kunnen vrijwillige bestuurders van bepaalde voertuigen, zoals het vervoer van leerlingen of ouderen, worden vrijgesteld. Er geldt ook een vrijstelling voor militaire voertuigen of voertuigen die voor noodhulp worden gebruikt.  Maar bijvoorbeeld ook voor iemand die een voertuig bestuurt die op de weg wordt getest (vrachtwagenmonteur), of voor iemand die een lege vrachtwagen bestuurt waarin geen lading (of passagiers in een bus) wordt/worden vervoerd, geldt een vrijstelling.

Rijbewijscategorie T – landbouwtrekker

Categorie T is bedoeld voor landbouwvoertuigen voor agrarisch gebruik. Het heeft als doel om veilig vervoer binnen de landbouwsector mogelijk te maken.

Sinds 2015 zijn de regels voor de T-categorie veranderd. Voor 1juli 2015 was er alleen sprake van een certificaat van vakbekwaamheid. Categorie T geldt voor land- en bosbouwtrekkers, mobiele machines en voor motorrijtuigen met beperkte snelheid (MMBS) met aanhanger.

Teruggekeurde motorrijtuigen, zoals oude tractoren of werkvoertuigen die niet harder kunnen dan 25 km/u of 45 km/u krijgen vaak van de RDW (Dienst Wegverkeer) een T-kenteken. Dit geldt voor voertuigen die zijn aangepast om te voldoen aan de technische eisen om op de openbare weg te mogen rijden. Onder deze categorie vallen ook (weg)treintjes, vorkheftrucks en SRV-wagens. Ook voor deze voertuigen is rijbewijscategorie T vereist.

Quad en Buggy rijbewijs

Quads en buggy’s worden zowel voor recreatieve doeleinden als voor zakelijke doeleinden gebruikt. Afhankelijk van het type voertuig krijgen ze een T-kenteken, een bromfietskenteken of een autokenteken. Om dit te bepalen is een keuring bij de RDW nodig.

Quads die niet harder kunnen dan 45 km/u  en voor agrarische doeleinden worden gebruikt, kunnen een T-kenteken krijgen, vergelijkbaar met landbouwvoertuigen. Rijbewijscategorie T is dan voldoende. Quads kunnen ook als bromfiets gekeurd worden, hiervoor is rijbewijs categorie AM nodig. Ook moet de bestuurder en eventuele passagier een helm dragen. Als ze als teruggekeurd motorrijtuig gezien worden, volstaat weer rijbewijscategorie T. Tot slot kunnen quads ook als driewielig motorrijtuig of als auto gekeurd worden, waarvoor een rijbewijscategorie B nodig is.
Buggy’s, die vaak een hogere maximale snelheid hebben dan quads en geschikt zijn voor verschillende terreinen, krijgen doorgaans een autokenteken als ze voldoen aan de eisen voor voertuigen die op de openbare weg mogen rijden. Hiervoor is dan rijbewijscategorie B vereist. In beide gevallen is het belangrijk dat deze voertuigen voldoen aan de technische eisen voor het rijden op de openbare weg en moet de bestuurder ervoor zorgen dat hij of zij in het bezit is van een geldig rijbewijs.

Voertuigen zonder rijbewijsverplichting

Er is in Nederland ook een aantal voertuigen dat zonder rijbewijs mag worden gereden. Dit zijn onder andere een scootmobiel elektrische rolstoel en een gehandicaptenvoertuig.  Een gehandicaptenvoertuig moet ingericht zijn voor – en gebruikt worden door invalide of minder valide personen. Het voertuig mag daarnaast niet harder gaan dan 45 km/u en niet breder zijn dan 1.10 m. Let er hierbij op dat niet automatisch elk voertuig dat minder breed is dan 1.10 m gelijk een gehandicaptenvoertuig is. Voor elk voertuig zal dit apart bepaald moeten worden.

Juiste rijbewijscategorie voor elk voertuig

In Nederland zijn dus verschillende rijbewijscategorieën die afgestemd zijn op het type voertuig en de ervaring van de bestuurder. Of het nu gaat om een auto, bromfiets, vrachtwagen of landbouwvoertuig, elke rijbewijscategorie heeft specifieke eisen en regels. Het is belangrijk dat u goed op de hoogte bent van deze verschillen, zodat u altijd de juiste rijbewijscategorie heeft voor het voertuig dat u wilt besturen.

Bron: De Vereende